Saç dökülmesi şikâyetiyle gelen kişilere eczanede sık sorduğumuz sorulardan biri şudur: "Son zamanlarda çok yorgun musunuz, üşüme ya da çarpıntı oluyor mu?" Çünkü saç dökülmesi bazen yalnızca saçla ilgili değildir; tiroid bezinin çalışmasındaki bir değişikliğin ya da kansızlığın ilk fark edilen işaretlerinden biri olabilir. Bu yazıda tiroid bozuklukları ve demir eksikliği anemisinin saç dökülmesiyle ilişkisini, eşlik edebilecek belirtileri, doktorunuzla konuşulabilecek tahlilleri ve ne zaman başvurmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Tiroid Bezi ve Saç Arasındaki İlişki
Tiroid, boynun ön kısmında bulunan ve vücudun metabolizma hızını düzenleyen hormonlar üreten bir bezdir. Bu hormonlar saç köklerinin büyüme döngüsünü de etkiler. Tiroid hormonları gereğinden az ya da fazla olduğunda saç kökleri dinlenme evresine erken geçebilir ve birkaç ay sonra yaygın bir dökülme fark edilebilir.
Tiroide bağlı dökülmenin bazı özellikleri şunlardır:
- Genellikle belirli bir bölgede değil, tüm saç derisinde yaygın bir seyrelme şeklinde görülür.
- Saç telleri daha kuru, ince ve kırılgan hale gelebilir.
- Bazı kişilerde kaşların dış kısmında da seyrelme görülebilir.
- Tiroid sorunu uzun süre fark edilmeden kaldığında dökülme daha belirgin hale gelebilir.
Tiroid Az Çalışınca (Hipotiroidi) Görülebilen Belirtiler
Saç dökülmesine aşağıdaki şikâyetler de eşlik ediyorsa tiroidin az çalışması akla gelebilir:
- Sürekli yorgunluk ve uyku hali
- Üşüme, sıcak ortamda bile ısınamama
- Açıklanamayan kilo artışı
- Kabızlık
- Ciltte kuruluk
- Unutkanlık, odaklanma güçlüğü ya da keyifsizlik
- Kadınlarda adet düzeninde değişiklikler
Tiroid Fazla Çalışınca (Hipertiroidi) Görülebilen Belirtiler
Tiroidin fazla çalışması da saç dökülmesine yol açabilir. Bu durumda şu belirtiler öne çıkabilir:
- Çarpıntı, kalbin hızlı atması
- Yeterli yemek yemeye rağmen kilo kaybı
- Sıcağa dayanamama, aşırı terleme
- Ellerde titreme
- Sinirlilik, huzursuzluk ve uyku sorunları
- Sık dışkılama
Bu belirtilerin birçoğu başka nedenlerle de görülebilir. Bu yüzden tek başına bir belirtiye bakarak tiroid sorunu olduğu sonucuna varılmamalı, değerlendirmeyi doktor yapmalıdır.
Kansızlık ve Demir Eksikliği Saç Dökülmesi Yapar mı?
Kansızlık (anemi), kandaki hemoglobinin normalden düşük olması demektir. En sık nedeni demir eksikliğidir. Demir, saç köklerindeki hücrelerin hızlı bölünebilmesi için gerekli olduğundan, demir eksikliği yaygın saç dökülmesine eşlik edebilir.
Burada önemli bir nokta vardır: Demir depoları, kansızlık gelişmeden önce de azalmaya başlayabilir. Doktorlar bu nedenle saç dökülmesi değerlendirmesinde yalnızca hemoglobine değil, demir depolarını gösteren ferritin değerine de bakabilir.
Demir eksikliği riskinin daha yüksek olduğu durumlar şunlardır:
- Yoğun ya da uzun süren adet kanamaları
- Gebelik ve doğum sonrası dönem
- Et ve demirden zengin besinlerin az tüketildiği beslenme düzenleri
- Sık kan bağışı
- Mide-bağırsak sisteminden gizli kanamalar veya emilim sorunları
Kansızlığa eşlik edebilen belirtiler arasında yorgunluk, halsizlik, solukluk, nefes darlığı, çarpıntı, baş ağrısı ve tırnaklarda kırılganlık sayılabilir.
Hangi Tahliller Konuşulabilir?
Saç dökülmesi tiroid ya da kansızlık şüphesi uyandırıyorsa, doktorunuz muayeneden sonra bazı kan tahlilleri isteyebilir. Sık konuşulan tahliller şunlardır:
- TSH ve serbest T4: Tiroid bezinin nasıl çalıştığını gösterir.
- Tam kan sayımı (hemogram): Hemoglobin ve kansızlığın tipi hakkında bilgi verir.
- Ferritin: Vücuttaki demir depolarını gösterir.
- B12 vitamini ve D vitamini: Gerekli görülürse eklenebilir.
Hangi tahlillerin isteneceğine şikâyetlerinize ve muayene bulgularına göre doktorunuz karar verir. Diğer vitamin ve mineral tahlilleri için Saç Dökülmesi ve Vitamin Eksikliği yazımıza göz atabilirsiniz.
Neden Kendi Kendinize Takviye Kullanmamalısınız?
"Demir eksikliğim vardır" düşüncesiyle tahlil yaptırmadan demir takviyesi kullanmak doğru değildir. Demir fazlası da vücut için zararlı olabilir ve bazı kişilerde mide şikâyetlerine yol açar. Ayrıca kansızlığın altında başka bir neden yatıyorsa, takviye kullanmak bu nedenin geç fark edilmesine neden olabilir.
Tiroid için de benzer bir durum geçerlidir. Tiroid sorunlarının tedavisi doktor tarafından tahlil sonuçlarına göre planlanır ve düzenli kontrol gerektirir.
Eczacı notu: İnternette "tiroide iyi gelir" ya da "saç için demir" diye önerilen ürünleri doktorunuza danışmadan kullanmayın. Biotin içeren takviyeler bazı tiroid tahlillerinin sonuçlarını yanıltabilir; tahlilden önce kullandığınız tüm takviyeleri doktorunuza söyleyin. Biotin hakkında ayrıntılı bilgi için Biotin Saç Dökülmesine İyi Gelir mi? yazımızı okuyabilirsiniz.
Tedaviden Sonra Saçlar Geri Gelir mi?
Tiroid bozukluğu ya da demir eksikliği tedavi edildiğinde, bunlara bağlı dökülme genellikle zamanla azalır. Ancak saçların toparlanması hemen olmaz. Saç köklerinin yeniden büyüme evresine geçmesi ve yeni saçların fark edilir uzunluğa gelmesi çoğu zaman birkaç ay sürer. Bu süreçte sabırlı olmak ve kontrolleri aksatmamak önemlidir.
Dökülme tedaviye rağmen sürüyorsa, genetik yatkınlık gibi başka bir neden de birlikte bulunabilir. Bu konuyu Genetik Saç Dökülmesi yazımızda anlattık.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
- Saç dökülmesine yorgunluk, üşüme, çarpıntı, kilo değişimi ya da titreme eşlik ediyorsa
- Boynun ön kısmında şişlik ya da yutkunurken rahatsızlık fark ettiyseniz
- Solukluk, nefes darlığı, baş dönmesi gibi kansızlığı düşündüren şikâyetleriniz varsa
- Adet kanamalarınız çok yoğun ya da uzun sürüyorsa
- Dışkıda kan, siyah renkli dışkı ya da açıklanamayan kilo kaybı varsa
- Dökülme 3 aydan uzun sürüyorsa ya da belirgin şekilde artıyorsa
Sık Sorulan Sorular
Tiroid saç dökülmesi kalıcı mıdır?
Çoğu zaman kalıcı değildir. Tiroid hormonları dengelendiğinde dökülme genellikle azalır ve saçlar birkaç ay içinde toparlanmaya başlar.
Ferritin düşüklüğü saç dökülmesi yapar mı?
Düşük ferritin, yani azalmış demir depoları, yaygın saç dökülmesine eşlik edebilir. Ferritinin hangi düzeyde yeterli kabul edileceği kişiye göre değişir; sonucunuzu doktorunuzla birlikte değerlendirin.
Tiroid ilacı saç dökülmesi yapar mı?
Tedavinin ilk haftalarında bazı kişiler dökülmede geçici bir artış fark edebilir. İlacı kendi kendinize bırakmayın ya da dozunu değiştirmeyin; endişeniz varsa doktorunuzla konuşun.
Kansızlık geçince saçlar ne zaman çıkar?
Demir depoları yerine konduktan sonra dökülmenin azalması ve yeni saçların görünür hale gelmesi genellikle birkaç ay sürer.
Sonuç
Tiroid bozuklukları ve demir eksikliği, yaygın saç dökülmesinin akla gelmesi gereken nedenleri arasındadır. Dökülmeye yorgunluk, üşüme, çarpıntı, kilo değişimi ya da solukluk gibi şikâyetler eşlik ediyorsa, kendi kendinize takviye almak yerine doktora başvurmak ve gerekli tahlilleri yaptırmak en doğru adımdır. Altta yatan neden tedavi edildiğinde saçlar çoğu zaman zamanla toparlanır.
Bu yazı, saç dökülmesi serimizin yedinci yazısıdır. Bir sonraki yazıda beslenme ve diyetlerin saç sağlığına etkisini ele alacağız.
Kaynaklar
- American Academy of Dermatology. Hair loss: Who gets and causes. aad.org
- NHS. Underactive thyroid (hypothyroidism). nhs.uk
- NHS. Overactive thyroid (hyperthyroidism). nhs.uk
- NHS. Iron deficiency anaemia. nhs.uk
- British Thyroid Foundation. Hair loss and thyroid disorders. btf-thyroid.org
- NIH Office of Dietary Supplements. Biotin – Fact Sheet for Health Professionals. ods.od.nih.gov
Yazar: Uzm. Ecz. Merve Bozkurt
Yazar HakkındaUzm. Ecz. Merve Bozkurt, sağlık ve bakım ürünleri alanında uzmanlaşmış bir eczacıdır. Bilimsel literatüre dayalı, güvenilir ve anlaşılır içerikler üretmeyi amaçlar. Yazılarında, hasta güvenliği ve kanıta dayalı yaklaşımları önceliklendirir.